2023 新课标Ⅱ卷 - 第17题 (解答题)

解三角形 · 中线向量定理 · 余弦定理与面积公式
前置知识回顾:公式与定理 (点击展开)
  • 三角形中线向量定理:若 $D$ 为 $BC$ 中点,则 $\vec{AD} = \frac{1}{2}(\vec{AB} + \vec{AC})$,模长平方满足 $4AD^2 + a^2 = 2(b^2 + c^2)$(阿波罗尼斯中线长定理)。
  • 三角形面积公式:$S = \frac{1}{2}bc\sin A = \frac{1}{2}ah$;中线平分面积 $S_{\triangle ABD} = S_{\triangle ACD} = \frac{1}{2}S_{\triangle ABC}$。
  • 余弦定理:$a^2 = b^2 + c^2 - 2bc\cos A$。
记 \(\triangle ABC\) 的内角 \(A, B, C\) 的对边分别为 \(a, b, c\),已知 \(\triangle ABC\) 的面积为 \(\sqrt{3}\),\(D\) 为 \(BC\) 中点,且 \(AD=1\).
(1)若 \(\angle ADC = \frac{\pi}{3}\),求 \(\tan B\);
(2)若 \(b^2+c^2=8\),求 \(b, c\).
基于数学引擎的绝对精确动态绘图

思路与规范推导

破题思路全景图

中线等分面积:$S_{\triangle ADC} = \frac{1}{2}S_{\triangle ABC} = \frac{\sqrt{3}}{2}$
第(1)问:由 $\frac{1}{2}AD \cdot CD \sin\frac{\pi}{3} = \frac{\sqrt{3}}{2} \implies CD = 2 \implies a = 4$
在 $\triangle ABD$ 中利用余弦定理求得 $c = \sqrt{7}$,结合正余弦比求得 $\tan B = \frac{\sqrt{3}}{5}$
第(2)问:利用中线定理 $4AD^2 + a^2 = 2(b^2+c^2) \implies 4(1) + a^2 = 2(8) \implies a = 2\sqrt{3}$
由面积公式求 $\sin\angle ADC = \frac{S}{\frac{1}{2}AD \cdot CD} = 1 \implies \angle ADC = \frac{\pi}{2}$
直角勾股求得:$b = c = \sqrt{1^2 + (\sqrt{3})^2} = 2$

(1) 若 \(\angle ADC = \frac{\pi}{3}\),求 \(\tan B\) 满分 5 分

点击查看第 (1) 问严密踩分步骤

因为 \(D\) 为 \(BC\) 的中点,所以 \(\triangle ADC\) 的面积为 \(\triangle ABC\) 面积的一半:

\[ S_{\triangle ADC} = \frac{1}{2} S_{\triangle ABC} = \frac{1}{2} \times \sqrt{3} = \frac{\sqrt{3}}{2} \]
得 1 分

由三角形面积公式:

\[ S_{\triangle ADC} = \frac{1}{2} AD \cdot CD \sin\angle ADC \]

代入 \(AD = 1, \angle ADC = \frac{\pi}{3}\) 得:

\[ \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{1}{2} \times 1 \times CD \times \frac{\sqrt{3}}{2} \implies CD = 2 \]

故 \(BD = CD = 2\),底边 \(a = BC = 4\).

得 3 分

在 \(\triangle ABD\) 中,\(\angle ADB = \pi - \angle ADC = \frac{2\pi}{3}\),由余弦定理:

\[ c^2 = AB^2 = BD^2 + AD^2 - 2BD \cdot AD \cos\angle ADB = 2^2 + 1^2 - 2 \times 2 \times 1 \times \left(-\frac{1}{2}\right) = 4 + 1 + 2 = 7 \implies c = \sqrt{7} \]

由余弦定理求 \(\cos B\):

\[ \cos B = \frac{c^2 + a^2 - b^2}{2ca} \quad \text{或在 } \triangle ABD \text{ 中:} \quad \cos B = \frac{c^2 + BD^2 - AD^2}{2c \cdot BD} = \frac{7 + 4 - 1}{2 \times \sqrt{7} \times 2} = \frac{10}{4\sqrt{7}} = \frac{5\sqrt{7}}{14} \]

因为 \(B\) 为三角形内角,\(\sin B = \sqrt{1 - \cos^2 B} = \sqrt{1 - \frac{25 \times 7}{196}} = \sqrt{\frac{21}{196}} = \frac{\sqrt{21}}{14}\).

所以:

\[ \tan B = \frac{\sin B}{\cos B} = \frac{\frac{\sqrt{21}}{14}}{\frac{5\sqrt{7}}{14}} = \frac{\sqrt{3}}{5} \]
得 5 分

(2) 若 \(b^2+c^2=8\),求 \(b, c\) 满分 5 分

点击查看第 (2) 问严密踩分步骤

解法(中线定理/向量平行四边形法则):

因为 \(D\) 为 \(BC\) 中点,所以 \(2\vec{AD} = \vec{AB} + \vec{AC}\).

又因为 \(\vec{CB} = \vec{AB} - \vec{AC}\),两边分别平方相加:

\[ 4|\vec{AD}|^2 + |\vec{CB}|^2 = (\vec{AB} + \vec{AC})^2 + (\vec{AB} - \vec{AC})^2 = 2(|\vec{AB}|^2 + |\vec{AC}|^2) \] \[ 4AD^2 + a^2 = 2(b^2 + c^2) \]
得 7 分

代入已知 \(AD = 1, b^2 + c^2 = 8\):

\[ 4 \times 1^2 + a^2 = 2 \times 8 = 16 \implies a^2 = 12 \implies a = 2\sqrt{3} \]

故 \(CD = \frac{1}{2}a = \sqrt{3}\).

得 8 分

又因为 \(S_{\triangle ADC} = \frac{1}{2}S_{\triangle ABC} = \frac{\sqrt{3}}{2}\),由面积公式:

\[ S_{\triangle ADC} = \frac{1}{2} AD \cdot CD \sin\angle ADC \implies \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{1}{2} \times 1 \times \sqrt{3} \sin\angle ADC \] \[ \sin\angle ADC = 1 \]

因为 \(0 < \angle ADC < \pi\),所以 \(\angle ADC = \frac{\pi}{2}\),即 \(AD \perp BC\).

得 9 分

因此 \(AD\) 既是 \(BC\) 边上的中线也是高,\(\triangle ABC\) 为等腰三角形:

\[ b = c = \sqrt{AD^2 + CD^2} = \sqrt{1^2 + (\sqrt{3})^2} = \sqrt{1 + 3} = 2 \]

经检验,\(b^2 + c^2 = 2^2 + 2^2 = 8\),完全符合题意.

得 10 分

最终答案核对

解析阅读完毕,点击核对最终答案
(1)\(\tan B = \frac{\sqrt{3}}{5}\);
(2)\(b = c = 2\).

核心模型与结论

三角形中线长定理(阿波罗尼斯模型):$b^2+c^2 = 2\left(AD^2 + \left(\frac{a}{2}\right)^2\right)$。向量平行四边形法则平方求和 $(\vec{u}+\vec{v})^2+(\vec{u}-\vec{v})^2 = 2(\vec{u}^2+\vec{v}^2)$ 是推导中线长关系的高效神器。

易错警示与避坑

第一问求出 c=√7 后,直接作高 AE ⊥ BC 计算 tan B = AE / BE 远比正弦余弦两步转换更快且绝对不会算错根号!

高分技法与秒杀

极速作高法:在 △ACD 中,CD=2, AD=1, ∠ADC=60°。勾股判定知 AC ⊥ AD(1²+3=4),AC=√3。过 A 作 BC 垂线高 h = AC·sin 30° = √3/2,底射影 CE = 3/2,BE = 4 - 3/2 = 5/2。直接 tan B = h / BE = (√3/2) / (5/2) = √3/5!无任何繁复开方!

诊断与进阶指南

请勾选您在解答此题时遇到的问题或诉求,一键反馈给Ai老师:

上一题 返回试卷导航 下一题