2023 新课标Ⅱ卷 - 第18题 (解答题)

数列综合 · 奇偶分段数列 · 分组求和与不等式放缩
前置知识回顾:公式与定理 (点击展开)
  • 等差数列基本量通项与前 $n$ 项和:$a_n = a_1 + (n-1)d$;$S_n = na_1 + \frac{n(n-1)}{2}d$。
  • 奇偶分项求和法:分 $n$ 为偶数($n=2k$)和 $n$ 为奇数($n=2k-1$)分别合并求和。
  • 作差比较法证不等式:$T_n > S_n \iff T_n - S_n > 0$。
\(\{a_n\}\) 为等差数列,\(b_n=\begin{cases} a_n-6, & n \text{ 为奇数} \\ 2a_n, & n \text{ 为偶数} \end{cases}\),记 \(S_n, T_n\) 分别为数列 \(\{a_n\}, \{b_n\}\) 的前 \(n\) 项和,\(S_4=32, T_3=16\).
(1)求 \(\{a_n\}\) 的通项公式;
(2)证明:当 \(n>5\) 时,\(T_n>S_n\).
基于数学引擎的绝对精确动态绘图

思路与规范推导

破题思路全景图

由等差通项写出 $S_4 = 4a_1 + 6d = 32$
写出 $T_3 = b_1+b_2+b_3 = (a_1-6) + 2(a_1+d) + (a_1+2d-6) = 4a_1+4d-12=16$
联立方程组解得首项 $a_1=5$ 与公差 $d=2 \implies a_n = 2n+3$
第(2)问:求 $S_n = n^2 + 4n$;分奇偶两类讨论 $T_n$
若 $n$ 为偶数:两两配对 $b_{2k-1}+b_{2k} = 6(2k)+1$,求和得 $T_n = \frac{3}{2}n^2 + \frac{7}{2}n$
作差:$T_n - S_n = \frac{1}{2}n(n-1) > 0$ 对任意正偶数恒成立
若 $n$ 为奇数:利用递推 $T_n = T_{n+1} - b_{n+1}$,得 $T_n - S_n = \frac{1}{2}(n+2)(n-5) > 0$ 对 $n>5$ 恒成立

(1) 求 \(\{a_n\}\) 的通项公式 满分 4 分

点击查看第 (1) 问严密踩分步骤

设等差数列 \(\{a_n\}\) 的首项为 \(a_1\),公差为 \(d\).

则前 4 项和为:

\[ S_4 = 4a_1 + \frac{4 \times 3}{2}d = 4a_1 + 6d = 32 \]
得 1 分

由 \(b_n\) 的分段定义:

  • \(b_1 = a_1 - 6\);
  • \(b_2 = 2a_2 = 2(a_1 + d) = 2a_1 + 2d\);
  • \(b_3 = a_3 - 6 = a_1 + 2d - 6\).

所以 \(T_3 = b_1 + b_2 + b_3 = (a_1 - 6) + (2a_1 + 2d) + (a_1 + 2d - 6) = 4a_1 + 4d - 12\).

已知 \(T_3 = 16\),即:

\[ 4a_1 + 4d - 12 = 16 \implies 4a_1 + 4d = 28 \implies a_1 + d = 7 \]
得 2 分

联立方程组:

\[ \begin{cases} 4a_1 + 6d = 32 \\ 4a_1 + 4d = 28 \end{cases} \]

两式相减得 \(2d = 4 \implies d = 2\).代入得 \(a_1 = 7 - 2 = 5\).

故数列 \(\{a_n\}\) 的通项公式为:

\[ a_n = 5 + 2(n - 1) = 2n + 3 \]
得 4 分

(2) 证明:当 \(n>5\) 时,\(T_n>S_n\) 满分 8 分

点击查看第 (2) 问严密踩分步骤

由(1)可知 \(a_n = 2n + 3\),前 \(n\) 项和为:

\[ S_n = \frac{n(a_1 + a_n)}{2} = \frac{n(5 + 2n + 3)}{2} = n^2 + 4n \]

数列 \(\{b_n\}\) 的通项为:

\[ b_n = \begin{cases} (2n + 3) - 6 = 2n - 3, & n \text{ 为奇数} \\ 2(2n + 3) = 4n + 6, & n \text{ 为偶数} \end{cases} \]
得 6 分

情形 A:当 \(n\) 为偶数时(设 \(n = 2k\))

将奇数项与相邻偶数项两两配对分组:

\[ b_{2k-1} + b_{2k} = [2(2k - 1) - 3] + [4(2k) + 6] = (4k - 5) + (8k + 6) = 12k + 1 = 6(2k) + 1 = 6n + 1 \]

故 \(T_n\) 是首项为 \(13\)(\(k=1\) 时)、末项为 \(6n+1\)、项数为 \(\frac{n}{2}\) 的等差数列和:

\[ T_n = \frac{13 + (6n + 1)}{2} \times \frac{n}{2} = \frac{6n + 14}{4} \times n = \frac{3}{2}n^2 + \frac{7}{2}n \]

作差比较:

\[ T_n - S_n = \left(\frac{3}{2}n^2 + \frac{7}{2}n\right) - (n^2 + 4n) = \frac{1}{2}n^2 - \frac{1}{2}n = \frac{1}{2}n(n - 1) \]

因为当 \(n > 5\) 且 \(n\) 为偶数时,\(n \ge 6\),所以 \(\frac{1}{2}n(n - 1) \ge \frac{1}{2} \times 6 \times 5 = 15 > 0\).

即 \(T_n > S_n\) 成立.

得 9 分

情形 B:当 \(n\) 为奇数时(\(n+1\) 为偶数)

由偶数项求和公式递推:

\[ T_n = T_{n+1} - b_{n+1} = \left[\frac{3}{2}(n+1)^2 + \frac{7}{2}(n+1)\right] - [4(n+1) + 6] \] \[ = \left(\frac{3}{2}n^2 + 3n + \frac{3}{2} + \frac{7}{2}n + \frac{7}{2}\right) - (4n + 10) = \left(\frac{3}{2}n^2 + \frac{13}{2}n + 5\right) - (4n + 10) = \frac{3}{2}n^2 + \frac{5}{2}n - 5 \]

作差比较:

\[ T_n - S_n = \left(\frac{3}{2}n^2 + \frac{5}{2}n - 5\right) - (n^2 + 4n) = \frac{1}{2}n^2 - \frac{3}{2}n - 5 = \frac{1}{2}(n^2 - 3n - 10) = \frac{1}{2}(n + 2)(n - 5) \]

因为 \(n > 5\) 且 \(n\) 为奇数,所以 \(n \ge 7\).

此时 \(n + 2 > 0\),\(n - 5 \ge 2 > 0\),所以 \(\frac{1}{2}(n + 2)(n - 5) > 0\).

即 \(T_n > S_n\) 亦成立.

综上所述,当 \(n > 5\) 时,恒有 \(T_n > S_n\).证毕.

得 12 分

最终答案核对

解析阅读完毕,点击核对最终答案
(1)数列 \(\{a_n\}\) 的通项公式为 \(a_n = 2n + 3\);
(2)证明见解析(当 \(n > 5\) 时,\(T_n - S_n > 0\) 恒成立).

核心模型与结论

分段奇偶周期数列“相邻配对消去二阶差”模型:偶数项成倍放大且奇数项平移时,相邻两项合并 $b_{2k-1} + b_{2k} = 6(2k)+1$ 恰为关于 $k$ 的单调一次等差数列,求和复杂度直接降阶为单一高斯求和。

易错警示与避坑

证明奇数项时必须指出 $n \ge 7$!如果漏掉 $n$ 为正整数且为奇数的条件,直接代入实数区间,会丢失严格性扣 1 分。

高分技法与秒杀

极速差值因式分解:留意 $n=5$ 时 $S_5 = 45$,$T_5 = -1 + 14 + 3 + 22 + 7 = 45$。说明 $n=5$ 恰好是两序列的平衡交点!因此奇数差值多项式中【必含有因式 $(n-5)$】!直接猜出 $\frac{1}{2}(n-5)(n+2)$,秒杀因式分解!

诊断与进阶指南

请勾选您在解答此题时遇到的问题或诉求,一键反馈给Ai老师:

上一题 返回试卷导航 下一题